تصویر شر در دستگاه معنایی قرآن

تصویر شر در دستگاه معنایی قرآن


۴۵,۰۰۰
مسئله شر یکی از مسائل بسیار مهم در موضوع خداشناسی و نیز از دغدغه‌های مهم بشر در زندگی مادی و معنوی بوده و هست. با نگاهی سطحی و گذرا، وجود درد و محنت در زندگی بشر، با خیرخواهی و مهرورزی خداوند هم‌خوانی ندارد چرا که شاهد تهاجم انواع شبهات در حوزه الهیات بوده‌ایم. لذا مسئله شر، همواره مورد توجه خاص اندیشمندان حوزه دین پژوهی بوده است. کتاب حاضر یکی از نمونه‌های معناشناسی در مباحث کلامی است که به بررسی مفهوم و احکام شر در قرآن پرداخته و با یک روش نوین تلاش می‌کند که به این پرسش دیرین بشر از دریچه متن مقدس قرآن پاسخ دهد.

کتاب حاضر به نوبه خود نشان می‌دهد که روش‌های جدید تا چه اندازه به گویایی و اثبات اصالت معارف دینی کمک می‌رساند و جویندگان حقیقت را به دور از پندارها و پیش انگاشته‌ها به صورت مستقیم و ملموس با متن معنای قرآن مواجه می‌سازد.

به اعتقاد نویسنده، از آنجا که جهان بینی خداوند از طریق الفاظ قرآن تبیین می‌گردد، کتاب حاضر درصدد تحلیل و بررسی مسئله «شر» و تبیین هویت و سرشت شر واقعی با روشی نوین است، تا بدین روش جهان بینی خداوند درباره «شر» کشف گردد. این روش به وسیله تشکیل میدان‌های معنایی و تحلیل و بررسی واژگان همنشین، جانشین و مقابل و ارتباط بین آنها، به جهان بینی خداوند درباره «شر» می‌رسد.

آنچه مورد اهتمام این تحقیق بود و باید به عنوان نکته کلیدی برجسته گردد، شناخت سرشت پدیده شر در جهان بینی قرآن است. اینکه شر چیست و چه ارتباطی با رنج دارد، نکته مهم و دستاورد اصلی تحقیق پیش روست. این دستاورد، پژوهش حاضر را از دیگر تحقیقات موجود در این درباره متمایز می‌سازد و نگرشی جدید و چشم اندازی روشن در مسیر پاسخ یابی و شبهه زدایی در مسئله «شر» ایجاد می‌کند.

اختلاف جهان بینی الهی با جهان بینی بشری و عدم توجه به جهان بینی قرآن درباره ماهیت «شر» سبب شده تا راه حل‌های ارائه شده در این زمینه ناکافی و ناکارآمد جلوه کند. از این روی این پژوهش تأکید دارد، پیش از بیان راه حل‌های مناسب در حوزه «شرور» باید به تبیین ماهیت شر پرداخت. از این ره گذر رسیدن به جهان بینی الهی به عنوان خالق تمام هستی، ماهیت شر را روشن می‌نماید. تحقیق حاضر این مهم را از طریق تحلیل معناشناسی واژه «شر» در قرآن انجام می‌دهد.

با توجه به این رویکرد، پژوهش حاضر در چهار فصل سامان یافته است که به قرار ذیل می‌باشد:

  • فصل اول: کلیات و مفاهیم
  • فصل دوم: تبیین شر در تحلیل واژگان همنشین
  • فصل سوم: تبیین شر در تحلیل واژگان جانشین
  • فصل چهارم: تبیین شر در تحلیل واژگان مقابل