آن‌که گفت آری: حمزة بن عبدالمطلب

کتاب «آن که گفت آری؛ حمزة بن عبدالمطلب (علیهماالسلام)»، تألیف مجید مسعودی با ویراستاری فرید مسعودی، توسط نشر حمزه به چاپ رسیده است.

این اثر چهارمین مجلد از سلسله کتاب‌های «مرزبانان خورشید» است که به معرفی چهره‌های تابناک و مدافعان راستین مکتب وحی اختصاص دارد. اغلب منابع تاریخی، شخصیت جناب حمزه (ع) را صرفاً در دلاوری نظامی و حمایت خویشاوندی از پیامبر اکرم (ص) خلاصه کرده‌اند؛ اما مؤلف در این پژوهش با رجوع به نصوص روایی و تفسیری شیعه، زاویه‌ای نو و بنیادی را واکاوی می‌کند: پیوند ناگسستنی ایمان حضرت حمزه با معرفت و ولایت امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع). عنوان کتاب برآمده از لبیک تاریخی و اقرار راسخ ایشان به ولایت و امامت علی (ع) در دو مقطع سرنوشت‌ساز پیش از جنگ‌های بدر و احد است.

سرفصل‌ها و بخش‌های کلیدی کتاب

محتوای کتاب در قالب یک مقدمه و ده فصل منسجم و تاریخی-معرفتی سامان یافته است:

• پیشگفتار و مقدمه (حمزه در آینه تاریخ): عهد نگارنده در کنار مزار غریب احد و تبیین چرایی غربت شخصیتی حمزه در تاریخ‌نگاری‌ها.
• فصل اول و دوم: حمزه (ع) پیش از بعثت و کتمان ایمان:
  • سنت کتمان ایمان در میان مؤمنان آل‌ابراهیم و همراهی در سفر به شام؛
  • نقش‌آفرینی در مراسم خواستگاری پیامبر (ص) از حضرت خدیجه (س) و بشارت به ولادت امیرالمؤمنین (ع).
• فصل سوم: از آغاز بعثت تا غزوه بدر:
  • ماجرای علنی ساختن اسلام در مکه و هماوردی با قریش؛
  • همراهی پس از هجرت در مدینه؛ اختصاص شأن طهارت در ماجرای «سد ابواب» و اثبات اهلیت عبودیت.
• فصل چهارم: حمزه و غزوه بدر (بیعة الرضا):
  • بازخوانی حقیقت از یاد رفته؛ بیعت ولایی حمزه پیش از غزوه بدر به عنوان عید غدیر اختصاصی او؛
  • کمال دین، تمامیت نعمت و معرفت امیرالمؤمنین به نورانیت.
• فصل پنجم: حمزه و غزوه احد و شهادت:
  • حدیث معتبر «عرض دین» و شهادت بر ولایت و امامت علی (ع) پیش از معرکه احد؛
  • حماسه نبرد، خدعه وحشی و هند جگرخوار، شهادت سوزناک، گریه پیامبر (ص) و اعطای لقب سیدالشهدا.
• فصل ششم: حمزه به روایت قرآن:
  • تطبیق و تفسیر آیات شریفه در شأن حضرت (نساء/۶۹، توبه/۱۹، حج/۲۴ و ۴۰، و احزاب/۲۳: «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ»).
• فصل هفتم و هشتم: سیمای حمزه در کلام معصومین و احتجاجات:
  • جایگاه عرشی حمزه در لسان رسول‌الله (ص) و ائمه اطهار (ع)؛ تجلیل امیرالمؤمنین، امام حسن، امام حسین و امام سجاد (ع) از نام و فداکاری حمزه در مناشدات و نامه‌ها برای اثبات حقانیت اهل‌بیت.
• فصل نهم: نشان‌های سربلندی در رستاخیز:
  • مقامات اخروی؛ سوار شدن بر ناقه عضباء در صحرای محشر، پرچمداری ندای «الله اکبر»، گواهی بر رسالت انبیای سلف و مقام شفاعت از دوستان خاندان رسالت.
• فصل دهم: زیارت حضرت حمزه (ع):
  • حکمت و آداب زیارت شهدای احد، توصیه‌های معصومین بر استمرار زیارت ایشان و متن کامل زیارت‌نامه مأثور.

ویژگی‌های برجسته اثر

• رویکرد ولایت‌پژوهانه و بدیع: فراتر رفتن از تحلیل‌های نظامی صرف و اثبات اینکه درجه والای حمزه، به دلیل معرفت و سرسپردگی تام به ولایت امیرالمؤمنین (ع) بوده است.
• استناد به منابع اصیل کلامی و تاریخی: بهره‌گیری گسترده از تفاسیر روایی، کتب رجال، مقاتل و بحارالانوار با درج ارجاعات متقن در پانویس‌ها.
• نثر دلنشین و حماسی: قلمی روان و تصویری که هم جنبه‌های پژوهشی را حفظ کرده و هم بار عاطفی و مراثی مرتبط با عموی پیامبر (ص) را به شایستگی منتقل می‌سازد.

این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟

• خطبا، مبلغان و مداحانی که به دنبال مطالب مستند، ناب و غیرتکراری پیرامون شخصیت حضرت حمزه (ع) هستند.
• زائران مدینه منوره و مشتاقان زیارت مزار شهدای احد جهت درک عمیق‌تر حکمت زیارت.
• پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ صدر اسلام، سیره نبوی و فضایل اهل‌بیت (ع).

برشی خواندنی از کتاب:

«پیامبر (ص) فرمود: “ای شیر خدا و شیر رسول خدا! با خدا و پیامبرش بیعت کن به وفا و پایداری در راه پسر برادرت علی بن ابی‌طالب، تا ایمانت کامل گردد.” حمزه بی‌تردید دست پیش برد و گفت: “آری، شنیدم و پذیرفتم.” و این شد عید غدیر حمزه پیش از غزوه بدر… بار دیگر به او فرمود: “گواهی بده که علی، امیرالمؤمنین است.” و حمزه پاسخ داد: “آری؛ گواهی می‌دهم، اقرار می‌کنم، ایمان دارم و تصدیق می‌نمایم.” و این شد عرض دین حمزه پیش از شهادت در احد… او مردی بود که در تمام میدان‌ها، به ندای حق با تمام وجود گفت: آری!»