درباره کتاب
کتاب «بازخوانی برخی زوایای عاشورا»، بر اساس درسگفتارهای ارزشمند آیتالله علامه شیخ محمدرضا جعفری (نجفی) و با تنظیم و ویرایش نیره روحی و سمیرا مهدی‌نژاد، تحت نظارت دکتر عبدالحسین طالعی، توسط انتشارات مؤسسه فرهنگی نبأ به چاپ رسیده است.
علامه شیخ محمدرضا جعفری از برجسته‌ترین شاگردان آیات عظام خویی و سید محمد روحانی و از محققان کم‌نظیر جهان تشیع در تاریخ، کلام و درایت حدیث بودند که عمری را در گمنامی و به دور از هیاهو، صرف استخراج حقایق اصیل شیعه از دل متون تاریخی و روایی کردند. کتاب حاضر گزیده‌ای مدون و مستند از بیانات و مجالس عمومی ایشان در ایام محرم سال‌های ۱۴۲۳ و ۱۴۲۴ قمری (۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ شمسی) است که پس از استخراج مصادر و ویرایش فنی، در قالبی خوش‌خوان و علمی عرضه شده است.
سرفصل‌ها و محورهای کلیدی کتاب
محتوای کتاب در سه فصل اصلی و منسجم تدوین یافته است:
-
فصل اول: تاریخ اسلام یا تاریخ مسلمین
-
تمایز ماهوی میان «تاریخ اسلام» (افعال و سنّت معصومین ع) و «تاریخ مسلمین» (رفتار تابعان و حاکمان اموی و عباسی).
-
بررسی نقش اختیار انسان‌ها در پذیرش هدایت و آزمون بزرگ امت پس از پیامبر (ص).
-
اثبات جایگاه ائمه اطهار (ع) به عنوان وارثان حقیقی علوم نبوی، محور حب و بغض الهی، و نقش برائت و تبری به عنوان خط‌کشی روشن در تفکیک حق از باطل.
-
بازخوانی اسناد اعتراف خلیفه دوم در تاریخ طبری پیرامون چرایی کنار گذاشتن بنی‌هاشم از خلافت (توجیه قریش مبنی بر جمع نشدن نبوت و خلافت در یک خاندان).
-
فصل دوم: حرکت امام حسین (ع)، مأموریتی الهی
-
علم و آگاهی پیشین امام حسین (ع) از شهادت و فرجام کار خویش.
-
تحلیل تحول بنیادین در نظام سلطنتی و خلافتی پس از فاجعه عاشورا و بیداری وجدان‌های خفته امت.
-
کالبدشکافی جغرافیای سیاسی کوفه و بافت جمعیتی آن و تبیین چرایی و چگونگی انبوه شدن لشکر ابن‌زیاد در کربلا.
-
ریشه‌یابی تعصبات قبیله‌ای و کینه‌های جاهلی نسبت به امیرالمؤمنین علی (ع) به عنوان دو محرک اصلی در ریختن خون سیدالشهدا (ع).
-
بررسی وصیت‌نامه امام حسین (ع) و پیام جاودان پرهیز از ظلم در هر موقعیت و شرایط.
-
فصل سوم: جناب مسلم بن عقیل و اصحاب عاشورا
-
تحلیل ابعاد سفارت و جایگاه جناب مسلم بن عقیل (ع) به عنوان نماینده تام‌الاختیار حضرت در کوفه.
-
بررسی تحلیلی تعداد شهدای کربلا و فضایل اصحاب عاشورا بر مدار سه شاخصه کلیدی: صبر، عزم و یقین.
-
بازخوانی وقایع مربوط به شهادت فرزندان امام حسین (ع) و بررسی تاریخی پیرامون طفلان منسوب به مسلم بن عقیل یا فرزندان عبدالله بن جعفر.
ویژگی‌های برجسته اثر
-
رویکرد تحلیلی و کلامی به تاریخ: فراتر رفتن از بیان صرف وقایع و مقتل‌خوانی، و تمرکز بر ریشه‌یابی جریان‌شناسی سیاسی و مبانی اعتقادی قیام عاشورا.
-
پالایش گزارش‌های تاریخی: بهره‌گیری از دقت‌های سندی و نسخه‌شناسی علامه جعفری برای رفع تعارضات تاریخی و سنجش روایات با قواعد مسلّم کلام شیعی.
-
استخراج دقیق مصادر و ارجاعات: ذکر پانوشت‌های تحقیقی، معرفی منابع معتبر کهن (از تاریخ طبری تا مقاتل دست‌اول) و حواشی تکمیلی ویراستاران علمی.
این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟
-
خطبا، مبلغان و پژوهشگران تاریخ اسلام که به دنبال تحلیل‌های عمیق، متقن و مستند برای سخنرانی‌های ماه محرم و صفر هستند
-
دانشجویان و طلاب رشته‌های تاریخ تشیع، کلام اسلامی و علوم قرآن و حدیث
-
تمامی علاقه‌مندان و کتاب‌خوانانی که می‌خواهند از زاویه‌ای نو، عقلانی و مبتنی بر اسناد اصیل به واقعه عاشورا بنگرند
برشی خواندنی از کتاب:
«آنچه امروزه به عنوان “تاریخ اسلام” عرضه می‌شود، در واقع تاریخ مسلمانان و عملکردهای حاکمان وقت است، نه خود دینِ پیراسته اسلام؛ رفتارهایی که گاه به نام دین ثبت شده اما فرسنگ‌ها با منطق وحی و سنت نبوی فاصله داشته است. کربلا تقابل حق مطلق با انباشتی از تعصبات قبیله‌ای، جاهلیت احیاشده و بغض‌های مدفون بود؛ و سیدالشهدا (ع) با آگاهی کامل از سرنوشت سرخ خویش، قیام فرمود تا نقاب از چهره نظام اموی بیفکند و مرز میان دینداری الهی و حاکمیت استبدادی را تا ابد روشن سازد…»
مشخصات شناسنامه‌ای اثر:
-
عنوان: بازخوانی برخی زوایای عاشورا بر اساس درسگفتارهای آیتالله علامه شیخ محمدرضا جعفری
-
تنظیم و ویرایش: نیره روحی، سمیرا مهدی‌نژاد
-
نظارت علمی: دکتر عبدالحسین طالعی
-
ناشر: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی نبأ
-
نوبت چاپ: اول / ۱۳۹۷
-
تعداد صفحات: ۱۴۴ صفحه
ادبیات آیینی
ادیان و مذاهب
روششناسی و منبعشناسی
علوم قرآن و حدیث
فقه و اصول
فلسفه و عرفان
تاریخ و سیره
دعا و زیارت
محصولات چندرسانهای
کلام و عقاید
اخلاق و تربیت
مجلات
