کتاب «کیفیت دعا (حلقه چهاردهم)»، تألیف اندیشمند معاصر دکتر سید محمد بنی‌هاشمی، توسط مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر به چاپ رسیده است.
این اثر، حلقه پایانی و جمع‌بندی نهایی کلان‌پروژه ۱۴ جلدی آموزش مهدویت است. این دوره آموزشی که بر پایه پنج محور بنیادین شامل معرفت (حلقات ۱ تا ۴)، شکر و غربت (حلقات ۵ و ۶)، غیبت (حلقات ۷ تا ۹)، انتظار (حلقات ۱۰ و ۱۱) و دعا (حلقات ۱۲ تا ۱۴) پایه‌ریزی شده بود، در جلد چهاردهم به کالبدشکافی عینی و شیوه عملی مناجات برای امام غایب می‌رسد. پس از تبیین جایگاه کلامی دعا در جلد دوازدهم و ضرورت و آثار آن در جلد سیزدهم، اکنون حلقه چهاردهم به این پرسش کلیدی پاسخ می‌دهد: «یک منتظر واقعی با چه شرایط روحی، با کدام واژگان و در چه زمان‌ها و مکان‌هایی باید برای ولی‌عصر (عج) دست به دعا بردارد تا دعایش مشمول اجابت قطعی قرار گیرد؟»
ساختار آموزشی و سرفصل‌های کلیدی کتاب
محتوای کتاب در قالب یک درس‌نامه استاندارد، تحلیلی و کاربردی در دو فصل جامع و بیست درس منظم تدوین شده و در پایان بخش‌ها پرسش‌های مفهومی گنجانده شده است:
-
فصل اول: چگونگی دعا برای امام مهدی علیه‌السلام (درسهای ۱ تا ۶)
-
یأس کامل از خلق و اقبال قلبی (درس ۱): بررسی ادب انقطاع و تمثیل «دعای غریق»؛ تبیین اینکه چون فرج امری الهی و فراتر از محاسبات بشری است، تنها با بریدن از اسباب مادی و توکل تام به درگاه حق محقق می‌شود؛ ضرورت هم‌سویی زبان و دل در تمنای ظهور.
-
رقت قلب و تقوای الهی (درس ۲): اهمیت دل‌شکستگی در تسریع استجابت؛ بهره‌برداری از رقت قلب حاصل در مصائب شخصی و بالاتر از آن، در روضه‌ها و مجالس عزاداری سیدالشهدا (ع) برای دعای فرج (با استناد به بشارت امام عصر در مکیال‌المکارم)؛ نفی تناقض میان ادعای انتظار و ارتکاب گناهان.
-
حق‌الناس و شکر نعمت (درس ۳): پاک‌سازی اموال و جبران مظالم عباد به عنوان شرط گشایش مسیر دعا؛ اقرار به عجز از شکر نعمت وجودی امام.
-
الحاح، تضرع و نیابت (درسهای ۴ تا ۶): مداومت، اصرار و گریستن در دعا (تحلیل دعای عبرات)؛ و بهره‌گیری از فضیلت نیابت در دعا به نام درگذشتگان و برادران ایمانی.
-
فصل دوم: ادعیه مأثور، زمان‌ها و مکان‌های دعا برای امام زمان (درسهای ۷ تا ۲۰)
-
مقایسه دعای مأثور و غیرمأثور (درس ۷ و ۸): بررسی برتری ادعیه انشاشده توسط معصومین (ع) از جهت عمق مفاهیم توحیدی، در کنار پذیرش دعاهای جوشیده از دل؛ بازخوانی دعای خود امام عصر برای تعجیل فرج خویش.
-
دعا در حالات نماز (درسهای ۹ تا ۱۱): دستورالعمل‌های مأثور برای دعا در قنوت (به‌ویژه قنوت وتر و نماز جمعه)، سجده و تعقیبات تفصیلی نمازهای یومیه (صبح، ظهر، عصر و نماز شب) جهت تجدید بیعت روزانه.
-
زمان‌های طلایی دعا (درسهای ۱۲ تا ۱۶): آداب دعا در صبح و شام (دعای عهد)، شب و روز جمعه، عصر دوشنبه و پنجشنبه، روز عید غدیر (دعای ندبه)، عید فطر، عید قربان، روز عرفه، شب و روز نیمه شعبان، شب‌های قدر ماه رمضان، روز دحوالارض و روز عاشورا به عنوان مظهر خون‌خواهی سیدالشهدا (ع).
-
مکان‌های اختصاصی استجابت (درسهای ۱۷ تا ۱۹): فضیلت استغاثه در مسجدالحرام، صحرای عرفات، حرم مطهر عسکریین و سرداب مقدس سامرا، آستان قدس رضوی، زیر قبه مبارک امام حسین (ع) و مساجد مقدسی چون کوفه و سهله.
-
دعاهای مستقل و گفتگوی پایانی (درس ۲۰): صلوات بر حضرت زهرا (س)، دعای مأثور امام رضا (ع) در حق صاحب‌الامر، صلوات ابوالحسن ضراب اصفهانی، و منشور پایانی بندگی در عصر غیبت.
ویژگی‌های برجسته اثر
-
پیوند عملی دعا با تهذیب اخلاقی: نویسنده نشان می‌دهد که دعا برای فرج، با گناه، اختلاط نامحرم یا لقمه شبهه‌ناک جمع‌شدنی نیست و استجابت، متوقف بر ورع و ادای حقوق مردم است.
-
تبدیل مجالس روضه به میعادگاه تمنای فرج: ارائه راهکاری عینی برای جهت‌دهی به گریه‌ها و دل‌شکستگی‌های شیعیان در سوگ عاشورا به سمت استغاثه برای ظهور منتقم کربلا.
-
دانشنامه کاربردی ادعیه مهدوی: گردآوری و دسته‌بندی موضوعی تمام دعاها، زیارت‌ها و تعقیبات معتبر مرتبط با حضرت مهدی (عج) در یک مجلد نظام‌مند.
این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟
-
طلاب، مبلغان، خطبا و مداحانی که به دنبال جهت‌دهی معرفتی به مجالس مذهبی و ادعیه‌خوانی هستند
-
مربیان و اساتید دوره‌های تکمیلی مهدویت و تربیت نیروهای منتظر
-
عموم شیعیان و سالکانی که خواهان اتمام دوره ۱۴ جلدی مهدویت و پیاده‌سازی عملی فرهنگ دعا در لحظات شبانه‌روز خود می‌باشند
برشی خواندنی از کتاب:
«اگر کارفرمایی به ما وعده پاداش یا شغلی عالی بدهد، به شرط آنکه فلان رذیله اخلاقی را ترک کنیم، آیا برای رسیدن به آن مال و جاه دنیوی، اهل تقوا نمی‌شویم؟! چگونه است که وقتی نوبت به امام زمان (عج) و دعای فرج می‌رسد، حاضر نیستیم برای مستجاب شدن دعایمان از یک گناه چشم بپوشیم؟! دعا برای امام غایب، لقلقه زبان نیست؛ بریدن از تمام خلق، گریستن در سوگ شهیدان کربلا و تقدیم پاکیزه‌ترین دل‌ها به درگاه خداست تا امر ظهور را نزدیک فرماید…»
ادبیات آیینی
ادیان و مذاهب
روششناسی و منبعشناسی
علوم قرآن و حدیث
فقه و اصول
فلسفه و عرفان
تاریخ و سیره
دعا و زیارت
محصولات چندرسانهای
کلام و عقاید
اخلاق و تربیت
مجلات
