کتاب «نعمت امام علیه‌السلام (حلقه پنجم)» تألیف اندیشمند معاصر، دکتر سید محمد بنی‌هاشمی، با تدوین و بازنگری آموزشی دکتر سید محمدهادی صدرالحفاظی، توسط مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر به چاپ رسیده است.
این مجلد، پنجمین گام از کلان‌پروژه ۱۴ جلدی آموزش معارف مهدویت و مدخل مباحث محور دوم یعنی «غربت و شکر» است. پس از آنکه در چهار حلقه نخست مبانی نظری و عملی «معرفت» تثبیت شد، در این اثر به این حقیقت پرداخته می‌شود که معرفت حقیقی بدون درک منعم بودن خداوند و ادای شکر ولی‌نعمت امکان‌پذیر نیست. کتاب حاضر نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین گناه تاریخی بشر و علت استمرار غیبت امام زمان (عج)، نشناختن قدر نعمت امام و کفران آن بوده است؛ از این رو برای خروج از این غربت، احیای فرهنگ شکرگزاری در ابعاد گوناگون امری حیاتی است.
ساختار آموزشی و سرفصل‌های کلیدی کتاب
کتاب در قالب یک درس‌نامه استاندارد، منسجم و کاربردی در دو بخش، نه فصل و بیست درس تدوین یافته و پس از هر فصل «پرسش‌های مفهومی» جهت خودآزمایی افزوده شده است:
-
بخش اول: شکر نعمت‌های الهی (درسهای ۱ تا ۹)
-
فصل اول (اهمیت شکر پروردگار): تبیین شکر به عنوان موهبت و صنع الهی؛ تفسیر حکمت اعطا شده به لقمان در پرتو شکر توحیدی؛ نفی شرک؛ و شرح فرمایش امام سجاد (ع) در صحیفه سجادیه مبنی بر اینکه معرفت حمد، مرز تمایز میان انسانیت و چارپایی (بهیمیت) است.
-
فصل دوم (انواع شکرگزاری): تعریف و مراتب سه‌گانه شکر شامل شکر قلبی (اعتراف باطنی به منعم بودن خدا)، شکر زبانی (ثناگویی، ذکر الحمدلله و سجده شکر) و شکر عملی (پرهیز از معاصی با اعضا و جوارح).
-
فصل سوم (بالاترین درجه شکر): معرفت به تقصیر و ادای شکر از طریق اعتراف به عجز ذاتی مخلوق در برابر نعمت‌های نامتناهی حق، در پرتو دعای عرفه امام حسین (ع) و مناجات‌های امام زین‌العابدین (ع).
-
فصل چهارم و پنجم (آثار شکر، کفران و شکر واسطه‌ها): سنت‌های افزایش یا زوال و سلب نعمت؛ گناه به عنوان عامل نقمت؛ و لزوم قدردانی از واسطه‌های فیض پروردگار (به‌ویژه احسان والدین).
-
بخش دوم: شکر نعمت امام علیه‌السلام (درسهای ۱۰ تا ۲۰)
-
فصل اول (نعمت بودن امام عصر عج):
-
تبیین شأن تکوینی امام به عنوان نعمت باطنی، ستون ثبات زمین و آسمان و واسطه انعام حق به مخلوقات.
-
مالکیت تکوینی و تشریعی امام بر دنیا و آخرت؛ شرح دقیق معنای وساطت فیض در خلقت، رزق و قبض ارواح.
-
تبیین بعد تشریعی نعمت و اثبات اینکه شکر حقیقی خداوند تنها از معبر معرفت و شکر امام تحقق می‌یابد.
-
فصل دوم تا چهارم (شکر قلبی، زبانی و عملی نسبت به امام عصر عج):
-
شکر قلبی: تعمیق محبت و شناخت منعم بودن حجت خدا در باطن دل.
-
شکر زبانی: تجدید میثاق الهی با ذکر مداوم نام و صفات امام، ثناگویی، برپایی مجالس ذکر و التزام به سجده‌های شکر.
-
شکر عملی: انطباق رفتار با اوصاف دهگانه امام؛ شکر عملی صفات طبیب دوّار، شاهد اعمال، رفیق مونس، علم مصبوب، و والد شفیق از طریق عریضه‌نویسی، تجدید بیعت و التزام به ورع.
ویژگی‌های برجسته اثر
-
رویکرد تحلیلی به ریشه‌های غیبت: بازتعریف آسیب‌شناسانه معضل غیبت به عنوان «کیفر کفران نعمت امام» از سوی امت‌ها.
-
تبیین دقیق مباحث فلسفی و کلامی وساطت فیض: شرح روان مفاهیم پیچیده‌ای چون نقش امام در رزق و قوام عالم، دور از افراط (غلو) و تفریط (تقصیر).
-
ساختار درسی و کاربردی: تقسیم سرفصل‌ها به بیست واحد آموزشی به همراه پرسش‌های مفهومی برای تدریس در دوره‌ها و حلقات مطالعاتی.
این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟
-
مربیان، معلمان و اساتید دوره‌های معرفتی مهدویت، اخلاق و کلام اسلامی
-
مبلغان و فعالان فرهنگی که به دنبال تبیین معارف ادعیه مأثور (صحیفه سجادیه، دعای جوشن صغیر و عرفه) هستند
-
عموم شیعیان و منتظرانی که می‌خواهند از غفلت نسبت به حضور حجت خدا خارج شده و شیوه سپاسگزاری عملی از ولی‌نعمت خود را بیاموزند
برشی خواندنی از کتاب:
«اگر خدای متعال، فهم و شناخت حمد خودش را به بندگان عطا نکرده بود، مردم پی‌درپی از نعمات بیکران الهی بهره می‌بردند اما لب به ستایش نمی‌گشودند و در نتیجه از مرز انسانیت خارج شده و به وادی بهیمیت سقوط می‌کردند… در این میان، بالاترین نعمتی که خداوند بر سر سفره هستی گسترده، وجود حجت اوست؛ امامی که واسطه فیض هر نفس و هر قطره روزی است. تا زمانی که انسان جایگاه ولی‌نعمت خود را نشناسد و در قلب، زبان و عمل شکرگزارش نباشد، طعم حقیقت توحید و آرامش دین‌داری را نخواهد چشید…»
ادبیات آیینی
ادیان و مذاهب
روششناسی و منبعشناسی
علوم قرآن و حدیث
فقه و اصول
فلسفه و عرفان
تاریخ و سیره
دعا و زیارت
محصولات چندرسانهای
کلام و عقاید
اخلاق و تربیت
مجلات
