کتاب «معرفت و بندگی (حلقه اول)» تألیف اندیشمند معاصر، دکتر سید محمد بنی‌هاشمی و با بازنگری آموزشی دکتر سید محمدهادی صدرالحفاظی، توسط مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر به چاپ رسیده است.
این اثر، مدخل و نخستین گام از یک کلان‌پروژه ۱۴ جلدی آموزشی پیرامون امهات مباحث مهدویت است. ساختار کلی این مجموعه آموزشی به پنج سرفصل محوری تقسیم شده است: معرفت، غربت، غیبت، انتظار و دعا. جلد نخست به عنوان سنگ‌بنای بخش «معرفت»، بستر فکری و معرفتی لازم را برای درک حلقات بعدی و شناخت اصیل حجت الهی فراهم می‌کند؛ زیرا تا زمانی که ماهیت علم و چگونگی حصول شناخت امام در جان آدمی روشن نشود، سایر گام‌های سیر مهدوی دچار کج‌فهمی خواهد شد.
ساختار آموزشی و سرفصل‌های کلیدی کتاب
کتاب در قالب یک متن استاندارد درسی، با زبانی شیوا و بدون حشو و زوائد در دو بخش، شش فصل و بیست درس منظم تدوین شده و در پایان هر بخش، «پرسش‌های مفهومی» جهت خودآزمایی و استفاده کلاسی تعبیه شده است:
-
بخش اول: معرفت؛ ایجاد خدا و قبول انسان
-
فصل اول (ویژگی‌های علم و معرفت – درسهای ۱ تا ۳): تمایز دقیق میان معنای فعلی و اسمی علم؛ بداهت وجدانی معنای دانایی؛ نقد رویکرد انحصاری صور ذهنی و اثبات وجدانی بودن ادراک؛ بررسی غیرقابل تعریف بودن علم در عین وضوح آن؛ و اثبات اختیاری نبودن پیدایش فهم و ادراک.
-
فصل دوم (معرفت، صنع خدا – درسهای ۴ تا ۱۰): بررسی هدایت تکوینی و تشریعی؛ دفع شبهه جبر در اضلال و هدایت الهی؛ تفکیک کفر و ایمان از ضلالت؛ بررسی علل قفل خوردن قلب‌ها؛ و تبیین مفهوم قرآنی «شرح صدر» با نور الهی و نور باطنی امام (ع).
-
فصل سوم و چهارم (دلالت و سند احادیث معرفت – درسهای ۱۱ تا ۱۳): واکاوی روایات باب معرفت در کتاب شریف کافی و بحارالانوار؛ دیدگاه‌های محققانه علامه مجلسی؛ و اثبات تواتر معنوی روایات معرفت به گونه‌ای که پژوهشگر را از بررسی تک‌تک اسناد بی‌نیاز می‌سازد.
-
بخش دوم: ارزش و چگونگی بندگی خداوند
-
فصل اول (عبادت با معرفت، هدف از خلقت – درسهای ۱۴ تا ۱۶): معنای صحیح هدف‌داری افعال الهی؛ تفاوت اراده تکوینی و تشریعی؛ آزمون‌های الهی در بستر تفاوت‌های خلقت؛ و اثبات این حقیقت که معرفت الهی، روح و شرط صحت هرگونه بندگی اختیاری است.
-
فصل دوم (اقسام بندگان در عبادت خداوند – درسهای ۱۷ تا ۲۰): تحلیل نسبت ایمان و معرفت؛ تفاوت و مرزهای فقهی و کلامی میان اسلام و ایمان؛ حقیقت کفر، درجات شک و انکار؛ و بازخوانی جایگاه و فرجام روایی طبقه «مستضعفان فکری» در سرای آخرت.
ویژگی‌های برجسته اثر
-
رویکرد کاملاً متن‌محور و آموزشی: تدوین مباحث در قالب واحدهای درسی تفکیک‌شده به همراه پرسش‌های چهارگزینه‌ای و تحلیلی در پایان هر فصل.
-
پالایش از مباحث پیچیده و مجادلات کلامی: ساده‌سازی و یکنواخت‌سازی مباحث تخصصی برای بهره‌مندی اقشار گوناگون از علاقه‌مندان، دانشجویان و طلاب.
-
ابتنا بر هدایت وحیانی در برابر تصورات بشری: بازگشت به نص آیات قرآن و احادیث متواتر شیعه در تبیین رابطه عبد و مولا و شناخت حجت زمان.
این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟
-
علاقه‌مندان، پژوهشگران و مبلغان حوزه معارف مهدویت و امامت
-
مدرسان و شرکت‌کنندگان در دوره‌ها و کارگاه‌های معارف اسلامی
-
جوانان، دانشجویان و طلاب جویای زیربنای مستدل و شفاف در مباحث عقیدتی شیعه
برشی خواندنی از کتاب:
«علم و ادراک، پیش از آنکه بافته ذهن یا حاصل چینش اختیاری تصورات ما باشد، نوری است که خداوند در دل بنده می‌تاباند. ما با چشیدن شیرینی، واقعیت آن را وجدان می‌کنیم نه آنکه تصوری انتزاعی بسازیم. علم نیز همان فهم ناگهانی و بارقه‌ای است که انسان را از تاریکی جهل به وادی دانایی رهنمون می‌شود؛ نوری که مبدأ آن صنع آفریدگار است و آزمون بزرگ انسان، در تسلیم و کرنش در برابر همین نور نهفته است…»
ادبیات آیینی
ادیان و مذاهب
روششناسی و منبعشناسی
علوم قرآن و حدیث
فقه و اصول
فلسفه و عرفان
تاریخ و سیره
دعا و زیارت
محصولات چندرسانهای
کلام و عقاید
اخلاق و تربیت
مجلات
