اخلاق ربانی 25: سخن و سکوت

اخلاق ربانی 25: سخن و سکوت


با پیشرفتهای جامعه بشری، تریبون و فضاهای گسترده‌ای برای ابراز نظر و سخن گفتن در اختیار انسان قرار دارد. این فرصت، تهدیدی در دل خود دارد. انسان اگر ظرفیتهای خود و موقعیت پیش رو را نشناسد در دام سخن گفتنی می‌افتند که بی‌پایه و اساس است. از آن سو هم ممکن است گرفتار سکوتی شود که شایسته نیست. سخن و سکوت را باید شناخت تا از ودیعه الهی کلام، به بهترین نحو و در فضای مناسب استفاده شود. بیانات عالمانه و راهگشای حضرت‌آیت‌الله‌العظمی‌حاج‌آقامجتبی‌تهرانی (رحمه الله علیه) که برگرفته از منابع و مصادر دینی است، تبیین‌کننده این دو اصل اساسی و حیاتی است.

سوالاتی که در این کتاب پاسخ خواهد یافت:

مفهوم سخن و سکوت چیست؟

آیا سخن فقط صوتی است؟

مفاد سخن و سکوت چه باید باشد؟

کیفیت سخن و سکوت چگونه است؟

کلام مفید چیست؟

چه کلامی ضرر می‌رساند؟

مطلق سکوت باارزش‌تر است یا مطلق کلام؟

چه سخنی ارزشمند است؟

تفکر و سخن چه رابطه‌ای با هم دارند؟

چه آثار زشتی بر کثرت کلام مترتب است؟

سکوت چه آثار زیبایی دارد؟

تفکر و سکوت چه رابطه‌ای با هم دارند؟

سکوت سازنده چه مراتبی دارد؟

راه درمان کثرت کلام چیست؟

یک جمله از کتاب:

سکوتی که در رابطهٔ با بینش و آمیخته به تفکّر است، تفکّری است که حول محور حق تعالی، آلاء، صفات، قدرت و … حق است که جنبه سازندگی نسبت‌به بُعد معنوی انسان دارد. ببینید که این سکوت چقدر نقش دارد. اگر سکوت نباشد، این تفکّر هم نیست. اگر این تفکّر نباشد، انسان، انسان نیست.  آنگاه انسان به انسانیّت و هدف از خلقتش می‌رسد، که اهل تفکّر باشد.

چون کاربرد کلام و سخن بیشتر است لذا در این مقایسه‌ها این‌گونه است کلام مفید نسبت به سکوت مفید، بهتر است . کلام خوب، خوبتر از سکوت خوب است و همچنین کلام مضرّ از سکوت مضرّ، بدتر است.  کلام زشت، زشتتر از سکوت زشت است. دلیلش را هم در جلسه گذشته مطرح ردم، که مسئله کاربرد زبان است؛ چون کاربُرد زبان؛ یعنی کلام، سخن و گفتار، بیشتر از کاربُرد سکوت است.