درباره کتاب
کتاب «پرسشهای فقهی تعلیم و تربیت (دفتر سوم: والدین و دانشآموزان)»، سومین و آخرین مجلد از سلسله دفاتر کاربردی «فقه مدرسه» است که توسط مؤسسه مطالعات تعالی نسل (متن) تدوین و توسط انتشارات دلیل ما به چاپ رسیده است.
در روزگاری که بخش عمده‌ای از زمان و ذهن نسل کودک، نوجوان و جوان در محیط‌های آموزشی، دانشگاه‌ها و فضای مجازی سپری می‌شود، دغدغه‌های خانواده‌ها برای صیانت از باورها و اخلاق فرزندان دوچندان شده است. از سوی دیگر، دانشآموزان و دانشجویان در مراحل تحصیلی خود با مسائلی نظیر روابط با جنس مخالف در دانشگاه، تخلفات آزمون‌ها و استفاده از اموال مدارس مواجه‌اند. این کتاب با استناد به آرای مراجع عالی‌قدر تقلید (همچون آیات عظام امام خمینی، خویی، گلپایگانی، بهجت، سیستانی، خامنه‌ای، تبریزی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، شبیری زنجانی، وحید خراسانی و فاضل لنکرانی)، احکام شرعی این پیوند مهم را روشن می‌سازد.
سرفصل‌ها و محورهای کلیدی کتاب
محتوای کتاب در پنج فصل اصلی، به همراه پی‌نوشت‌ها، کتاب‌نامه و پیوست اصطلاحات فقهی سامان یافته است:
-
فصل اول: اهتمام والدین به تربیت فرزندان
جایگاه و وظیفه شرعی والدین در هدایت اخلاقی و جسمی کودک؛ آسیب‌شناسی تربیت در عصر فناوری؛ حدود واجب ارشاد جاهل و آموزش احکام الزامی به فرزندان؛ مراتب امر به معروف و نهی از منکر در خانواده (شامل تذکر فرزند به والدین و برعکس)؛ احکام نهی از منکر و تجسس در وسایل شخصی یا گوشی فرزندان؛ و شروط فقهی و دیه تنبیه بدنی.
-
فصل دوم: سلامت محیط آموزشی فرزندان
احکام مهاجرت تحصیلی به شهرهای دیگر یا کشورهای غربی در فرض خوف بر دین؛ حضور در کلاس اساتید منحرف یا تدریس مطالب شبهه‌ناک؛ ثبت‌نام در مدارس ناسالم یا مدارس غیرمسلمانان؛ احکام تفصیلی اختلاط دختر و پسر در دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها؛ معاشرت با هم‌کلاسی جنس مخالف، دست دادن، تحصیل بانوان و موازین شرعی حجاب در فضاهای آموزشی.
-
فصل سوم: سلامت محتوای آموزشی فرزندان
فراگیری علوم دانشگاهی و غایت‌شناسی تحصیل علم؛ یادگیری فلسفه و عرفان؛ آموزش هنرها (نقاشی، مجسمه‌سازی، تشریح در دروس علوم و پزشکی)؛ احکام ورزش و شطرنج؛ و ضوابط شرعی آموزش‌های جنسی به نوجوانان.
-
فصل چهارم: مقررات مدرسه و رفتارهای تحصیلی دانش‌آموز
احکام امتحانات؛ بررسی فقهی و حرمت انواع تقلب، رساندن تقلب یا سوءاستفاده از آن؛ اخذ مدارک غیرواقعی یا رتبه‌های علمی با تقلب؛ احکام غیبت غیرموجه، فرار از مدرسه، آسیب به اموال و تجهیزات آموزشی و رعایت نظم کلاسی.
-
فصل پنجم: مسائل مالی محصلان
تصرف در اموال و وسایل گم‌شده در مدرسه (لقطه)؛ خرید و فروش دانشآموزان نابالغ یا ممیز؛ استفاده از امکانات خوابگاهی، آزمایشگاهی و سرویس‌ها؛ و جوایز مسابقات دانش‌آموزی.
-
پیوست‌ها:
فرهنگ اصطلاحات فقهی (نظیر ارش، تعرب بعد الهجره، ممیز، لقطه و تسبیب) برای سهولت مطالعه والدین و دانشآموزان، به همراه منابع فتوایی.
ویژگی‌های برجسته کتاب
-
پاسخ به چالش‌های مدرن خانواده‌ها: واکاوی مسائلی چون چک کردن پیام‌های تلفن همراه فرزندان، تحصیل دختران در دانشگاه‌ها و سفرهای دانشجویی.
-
تبیین دقیق مسئله تقلب و حق‌الناس: بررسی فقهی تبعات نمره غیرواقعی، بی‌عدالتی آموزشی و اثرات وضعی مدرک تحصیلی مبتنی بر تقلب در اشتغال و حقوق آینده.
-
دیدگاه جامع مراجع تقلید: ارائه استفتائات فتوایی متعدد به صورت تطبیقی، تا خواننده بتواند مستقیماً بر اساس فتوای مرجع تقلید خود عمل کند.
این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟
-
والدین، اولیا و مربیانی که دغدغه تربیت اصیل دینی و هدایت فرزندان خود را دارند
-
دانشآموزان مقاطع متوسطه و دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی
-
مشاوران خانواده و مشاوران مذهبی مستقر در مدارس
-
مربیان کانون‌های تربیتی و فعالان امور جوانان و نوجوانان
برشی خواندنی از کتاب:
«مسئولیت تربیت فرزند تنها با تهیه امکانات رفاهی یا ثبت‌نام در یک مدرسه پایان نمی‌یابد؛ قرآن کریم مؤمنان را فرمان می‌دهد که خود و خانواده‌شان را از آتشی که هیزمش انسان‌ها و سنگ‌ها هستند حفظ کنند. والدین موظف‌اند پیش از آنکه امواج فکری نامناسب یا محیط‌های لغزنده اخلاقی، فرزند را دچار بحران کند، با مهر، مدارا، آگاهی‌بخشی و رعایت موازین فقهی، پناهگاه امن رشد او باشند.»
مشخصات شناسنامه‌ای اثر:
ادبیات آیینی
ادیان و مذاهب
روششناسی و منبعشناسی
علوم قرآن و حدیث
فقه و اصول
فلسفه و عرفان
تاریخ و سیره
دعا و زیارت
محصولات چندرسانهای
کلام و عقاید
اخلاق و تربیت
مجلات
