مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه

درباره کتاب

سرفصل‌ها و محورهای کلیدی کتاب

• بخش اول: مبانی شناخت دانش‌آموزان
  تبیین ضرورت و جایگاه شناخت به عنوان پیش‌نیاز هر مداخله تربیتی؛ تفکیک شناخت دانش‌آموز از تجسس و مچ‌گیری؛ و لزوم آگاهی از محیط خانواده، روح جمعی دوره، عرف زمانه و ظرفیت‌های خود مدرسه.
• بخش دوم: مشاهدات (دیدن هدفمند و هوشمندانه)
  کالبدشکافی تفاوت «مشاهده هدفمند» با «رؤیت ساده»؛ راهکارهای تقویت مشاهده‌گری (حساسیت نسبت به محیط، تحرک فیزیکی، ثبت منظم و مداوم دیده‌ها)؛ ویژگی‌های یک مشاهده‌گر توانا؛ و تفکیک مشاهدات در دو موقعیت رسمی (کلاس، آزمون) و موقعیت‌های غیررسمی (زنگ تفریح، ناهارخوری، اردو، وضوخانه و ورود و خروج).
  همچنین در این بخش به بزنگاه‌های طلایی کشف حقیقت دانش‌آموز (بحران‌ها، باخت‌ها، اردوهای سخت، شرایط هیجانی) و آسیب‌های مشاهده‌گری (ریزبینی بی‌مورد، غفلت ناشی از خوش‌بینی، قضاوت برآمده از بدبینی و افتادن در تله صحنه‌سازی دانش‌آموزان باهوش) پرداخته شده است.
• بخش سوم: گفت‌وگوها (ارتباط کلامی مستقیم)
  فنون اجرای مشاوره‌های فردی ابتدای سال تحصیلی با تک‌تک دانش‌آموزان جهت شکستن یخ ارتباط و ایجاد احساس دیده شدن؛ تکنیک‌های شنیدن فعال و همدلی؛ سناریوی گام‌به‌گام و استاندارد برای ملاقات با والدین در دو ماه اول سال؛ و تبیین دقیق ملاحظات دینی، اخلاقی و ساختاری در تعامل و ملاقات آقایان با مادران دانش‌آموزان.
• بخش چهارم: شناخت‌های باواسطه
  شیوه بهره‌برداری از اطلاعات مصاحبه‌های ورودی؛ نحوه تعامل و انتقال گزینشی اطلاعات میان معلمان راهنمای قبلی و جدید با رعایت رازداری اخلاقی؛ رمزگشایی از تفاوت دیدگاه معلمان درباره یک دانش‌آموز؛ جایگاه نظرات گروه همسالان؛ و حدود کاربرد آزمون‌های روان‌سنجی در مدرسه.
• پیوست‌ها:
  راهنمای عملی مهارت «گوش دادن فعال» و اصول «همدلی مؤثر در گفت‌وگو با نوجوان».

ویژگی‌های برجسته کتاب

• مبتنی بر نمونه‌ها و خاطرات واقعی (Telling Cases): تمام سرفصل‌ها با روایت‌هایی عینی و جذاب از شکست‌ها و موفقیت‌های واقعی معلمان در مواجهه با رفتارهای پیچیده دانش‌آموزان همراه شده است.
• پرهیز از تک‌بعدی‌نگری: آموزشِ دیدنِ «نادیده‌ها»؛ از جمله توجه به دانش‌آموزان ساکت و بی‌حاشیه و دیدن رفتارهای مثبت کوچک در کنار رفتارهای منفی و درسی.
• ارائه راهنماها و سیاهه‌های کاربردی: ارائه فهرست‌های کاربردی از رفتارهای قابل رصد در دبستان، متوسطه اول و متوسطه دوم، و ارائه چارچوب‌های ثبت و تحلیل اطلاعات.

این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟

• معلمان راهنما، معاونان پرورشی و مشاوران مدارس (به‌ویژه دوره‌های متوسطه اول و دوم)
• مدیران و کادر اجرایی مدارس که به دنبال ارتقای مهارت‌های نیروی انسانی خود در برخورد با دانش‌آموزند
• آموزگاران و دبیرانی که می‌خواهند از زاویه‌ای تربیتی و عمیق به رفتار کلاسی شاگردانشان بنگرند
• دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی، مشاوره و روان‌شناسی تربیتی

برشی خواندنی از کتاب:

«دیدن، غیر از نظاره‌کردن است؛ معلم راهنما مانند پزشکی است که نبض و تنفس بیمار را زیر نظر دارد. او باید در مدرسه راه برود، در حیاط کنار بچه‌ها باشد، نادیده‌ها را ببیند و در بزنگاه‌های سخت مثل خستگی اردو یا شکست در بازی، گوهر پنهان شاگردش را کشف کند. اگر مربی نتواند پیش از هر قضاوت، پشت صحنه رفتارهای دانش‌آموز و علل اضطراب، پرخاشگری یا خنده‌های او را بشناسد، دارویی تجویز خواهد کرد که چه بسا بیماری را صدچندان کند…»

مشخصات شناسنامه‌ای اثر:

• پدیدآورندگان: گروه تربیت مؤسسه مطالعات تعالی نسل (متن)
• سرپرست علمی و تدوین‌کنندگان: سید عبدالحمید ابطحی، محمدعلی ثباتی، نادر حریری، محمد قربانعلی، محسن صنایع‌پسند، محسن نوری
• ناشر: انتشارات خسرو خوبان (تهیه شده در مؤسسه متن)
• تعداد صفحات: ۲۵۶ صفحه