کتاب «مکارم فاطمی؛ دفتر نخست» حاصل پیاده‌سازی و تنظیم گفتارهای منبری دکتر سید محمد بنی‌هاشمی (استادیار دانشگاه) در مجالس ایام فاطمیه است که توسط نشر خسرو خوبان منتشر شده است.
نویسنده که پیش از این در کتاب «فاطمه؛ لیلةالقدر» به وجوه نام‌گذاری نام مبارک «فاطمه» پرداخته بود، در این اثر شناخت عمیق‌تر حضرت را در گرو دو امر می‌داند: نخست تعمق در اسامی و القاب مأثور، و دوم آراسته شدن به فضایل و مکارم اخلاقی که در سیره عملی اهل‌بیت (ع) تجلی یافته است. متن کتاب لحنی منبری، صمیمی، موعظه‌ای و تذکربخش دارد و تلاش می‌کند پیوندی عینی میان محبت به حضرت زهرا (س) و رفتار مؤمنانه در زندگی روزمره برقرار کند.
سرفصل‌ها و ساختار مجالس کتاب
محتوای کتاب در قالب هشت مجلس مستقل و پیوسته به شرح زیر سامان یافته است:
-
مجالس اول تا سوم: وجوه تسمیه «زهراء» و حقیقت عزت‌نفس (صدق الیأس)
-
تبیین اهمیت معرفت فاطمی و راه‌های شناخت حضرت از طریق اسامی و مکارم اخلاقی؛
-
بیان وجوه اول تا سوم نام‌گذاری به «زهراء» بر اساس نصوص روایی؛
-
تعریف عزت‌نفس دینی در برابر طمع؛ پرهیز از خوار کردن نفس برای امور فانی دنیا؛
-
ارزش استغنا و قطع امید از دست مردم (صدق الیأس) و بررسی موارد مجاز درخواست و کمک‌‌خواهی از دیگران.
-
مجالس چهارم تا هفتم: حقیقت صدق، آسیب‌شناسی دروغ و شرح لقب «صدیقه»
-
تبیین وجوه چهارم و پنجم تسمیه به «زهراء» و بررسی مفهوم لقب مبارک «صدیقه»؛
-
ناکافی بودن صرف نماز و روزه بدون راستگویی و امانتداری بر اساس احادیث آزمون ایمان؛
-
پیامدهای فردی، خانوادگی و اجتماعی دروغگویی، تکرار دروغ و تبدیل شدن به کذاب، و مکر شیطان در توجیه دروغ؛
-
بررسی خطرات نقل همه شنیده‌ها بدون تحقیق و تبیین احکام و موارد استثنای کذب (مانند اصلاح میان مؤمنان و شرایط آن).
-
مجلس هشتم: شرح القاب «طاهره و بتول» و امانتداری (اداء الامانة)
-
بررسی معانی طاهره و بتول (پیراستگی از هرگونه آلودگی ظاهری و باطنی)؛
-
ویژگی‌های اخلاق جعفری و حفظ آبروی مکتب اهل‌بیت با رفتار شایسته؛
-
گستره امانتداری: عمر و سلامتی به عنوان امانت‌های الهی، مراقبت از اعضا و جوارح (معنای خائنة الأعین) و یادآوری نعمت امام عصر (عج).
-
ذکر مصیبت در هر مجلس:
پایان‌بخش هر یک از مجالس هشت‌گانه، روضه‌ای متناسب با ایام شهادت حضرت صدیقه طاهره (س) و رنج‌های تاریخی ایشان است.
ویژگی‌های اثر
-
ساختار منبری و کاربردی: مباحث به صورت گام‌به‌گام و مناسب جلسات سخنرانی یا مطالعه روزانه تنظیم شده است.
-
تطبیق اخلاق فردی با محک روایات: تکیه بر احادیثی که ملاک سنجش دین‌داری افراد را در صدق حدیث و ادای امانت می‌دانند، نه صرف کثرت عبادات ظاهری.
-
پرهیز از پیچیدگی‌های کلامی: نثری ساده و روان که برای عموم مخاطبان و خانواده‌ها قابل فهم و اثرگذار است.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
-
خطبا، مبلغان و مداحانی که برای منبرهای ایام فاطمیه نیازمند دستمایه‌ای منسجم از پیوند اخلاق و معارف فاطمی هستند.
-
علاقه‌مندان به مباحث رشد فردی و اخلاق اسلامی از منظر آموزه‌های مکتب اهل‌بیت (ع).
-
دوستداران معارف حضرت فاطمه زهرا (س) که می‌خواهند با القاب و پیام‌های رفتاری زندگی ایشان مأنوس شوند.
برشی از متن کتاب:
«صرف طول دادن رکوع و سجود ملاک کاملی برای ارزیابی دین‌داری نیست؛ چه بسا برای شخص به یک عادت تبدیل شده باشد که از ترکش احساس وحشت کند. امام معصوم به ما می‌آموزد که اگر می‌خواهید گوهر ایمان کسی را بسنجید، او را در میدان “راستگویی” و “امانتداری” بیازمایید. شیعه فاطمه زهرا (س) کسی است که با عزت‌نفس و بریدن طمع از خلق، کرامت خود را حفظ می‌کند و با صدق در گفتار و وفا در امانت، زینت نام اهل‌بیت می‌گردد…»
ادبیات آیینی
ادیان و مذاهب
روششناسی و منبعشناسی
علوم قرآن و حدیث
فقه و اصول
فلسفه و عرفان
تاریخ و سیره
دعا و زیارت
محصولات چندرسانهای
کلام و عقاید
اخلاق و تربیت
مجلات
