کتاب «غیبت امام عصر علیه‌السلام (حلقه هفتم)» تألیف دکتر سید محمد بنی‌هاشمی، با بازنگری آموزشی دکتر سید محمدهادی صدرالحفاظی، توسط مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر به چاپ رسیده است.
این اثر نقطه عطف کلان‌پروژه ۱۴ جلدی آموزش مهدویت است. پس از بررسی ابعاد «معرفت» در ۴ جلد نخست و واکاوی «شکر و غربت» در حلقه‌های پنجم و ششم، حلقه هفتم وارد تحلیل پدیده پیچیده و ۱۲ قرنه «غیبت» می‌شود. در روزگاری که دیدگاه‌های افراطی (ادعاهای دکان‌دارانه ارتباط و رؤیت) و تفریطی (انکار ارتباط و یأس مطلق) جامعه دینی را احاطه کرده است، این کتاب با تکیه بر سنت روایی اهل‌بیت (ع) و آرای بزرگانی چون شیخ صدوق، شیخ مفید، سید بن طاووس و علامه بحرالعلوم، ترازویی دقیق برای فهم غیبت و حدود ارتباط با حجت خدا ترسیم می‌کند.
ساختار آموزشی و سرفصل‌های کلیدی کتاب
محتوای کتاب در قالب شش فصل جامع و بیست درس استاندارد درسی تنظیم شده و هر فصل با «پرسش‌های مفهومی» پایان می‌پذیرد:
-
فصل اول: سابقه غیبت خلیفه الهی در زمین (درسهای ۱ تا ۳)
-
اثبات اینکه غیبت پدیده‌ای نوظهور نبوده و در انبیای پیشین نظیر حضرت ادریس، جانشینان حضرت نوح، حضرت هود، حضرت یوسف و حضرت موسی سابقه‌ای دیرپا داشته است.
-
تبیین دو گونه غیبت در تاریخ انبیا: غیبت مکانی (اعتزال و دوری از شهرها) و غیبت هویتی (حضور در میان مردم، بازارها و مجالس بدون آنکه شناخته شوند؛ همانند برادران یوسف).
-
پیشگویی‌های معصومین (ع) از پیامبر تا امام عسکری درباره آغاز، مدت و ابتلائات دوران دو غیبت.
-
فصل دوم: چگونگی ارتباط با امام در غیبت صغری و کبری (درسهای ۴ تا ۶)
-
تمایز غیبت صغری و کبری از حیث مدت زمان، بسته‌شدن باب نیابت خاصه و انقطاع ارتباطات ساختاریافته.
-
بررسی جایگاه کارگزاران و خواص ناشناخته امام در غیبت کبری و تبیین عدم امکان ارتباط اختیاری برای عموم مردم.
-
فصل سوم و چهارم: بهره‌وری و اشتیاق دیدار امام غایب (درسهای ۷ تا ۱۳)
-
شرح تشبیه امام به «خورشید پشت ابر» و درجات بهره‌مندی معنوی و باطنی مؤمنان از نور ولایت.
-
نقد دو جریان افراطی و تفریطی در موضوع شوق دیدار؛ استحباب دعا برای تشرف و حدود الفاظ ادعیه مأثور.
-
تقدم ادای وظیفه و پایبندی به شریعت بر شیفتگی‌های افراطی و بی‌ضابطه نسبت به ملاقات حسی.
-
فصل پنجم: بررسی حجیت تشرّف به محضر امام زمان (درسهای ۱۴ تا ۱۸)
-
کالبدشکافی توقیع شریف به علی بن محمد سمری و معنای حدیث «فَمَنِ ادَّعَى الْمُشَاهَدَةَ… فَکَذِّبُوهُ».
-
تفکیک دقیق میان «اثبات شرعی» و «احراز وجدانی»؛ عدم جواز تکذیب شتاب‌زده مؤمنان در کنار عدم حجیت شرعی ادعای افراد برای جامعه.
-
بازخوانی قضایای موثق تشرّف بزرگانی چون سید بن طاووس، علامه بحرالعلوم و صاحب مکیال المکارم، و معیارهای اعتبارسنجی حکایات منقول.
-
فصل ششم: بهره‌وری خواص از خورشید وجود امام عصر (درسهای ۱۹ و ۲۰)
-
سیره و سلوک اولیای خاص و یاران ویژه امام در عصر غیبت.
-
اثبات اینکه گناهان و هوای نفس حجاب اصلی دیدار و تقرب باطنی به مولاست، و راه برطرف کردن این موانع، تهذیب نفس و دوری از گناهان است.
ویژگی‌های برجسته اثر
-
داوری منصفانه و اصولی در موضوع تشرّفات: جمع میان توقیع شریف مبنی بر تکذیب مدعیان مشاهده و نقل تشرّفات متقن علمای بزرگ، بدون افتادن در دام عوام‌زدگی یا انکار بی‌پایه.
-
تبیین تاریخی و تطبیقی غیبت: زدودن استبعاد ذهنی از طول عمر و پنهان‌زیستی امام با نشان دادن نمونه‌های عینی در ادوار انبیای پیشین.
-
رویکرد بالینی و آسیب‌شناسانه: درمان آفت شیفتگی‌های احساسی و مدعیان دروغین با ارجاع مخاطب به «عمل به تکلیف شرعی» به عنوان مطمئن‌ترین راه جلب عنایت امام زمان (عج).
این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟
-
مبلغان، خطبا و مدرسان دوره‌های تخصصی مهدویت و امامت‌شناسی
-
پژوهشگران تاریخ و کلام شیعه و دانشجویان رشته‌های معارف اسلامی
-
جوانان و جویندگان حقیقتی که به دنبال خط‌کشی اصیل برای تفکیک ادعاهای خرافی مدعیان تشرف از حقایق روایی هستند
برشی خواندنی از کتاب:
«غیبت حجت خدا به این معنا نیست که او در کره‌ای دیگر یا عوالمی دوردست زندگی می‌کند؛ بلکه همانند یوسف صدیق در بازارهای مردم قدم می‌زند، بر فرش‌هایشان پا می‌گذارد، دردها را می‌بیند و با آنان سخن می‌گوید، اما دیگران او را نمی‌شناسند… مهم‌تر از تلاش برای دیدن کالبد ظاهری امام، آن است که بدانیم خورشید وجودش از پس ابرهای غیبت همچنان به جهان گرما و حیات می‌بخشد و راه اتصال به این فیض، نه در سرگردانی در بیابان‌ها، بلکه در تهذیب نفس و استواری در ادای تکالیف بندگی نهفته است…»
ادبیات آیینی
ادیان و مذاهب
روششناسی و منبعشناسی
علوم قرآن و حدیث
فقه و اصول
فلسفه و عرفان
تاریخ و سیره
دعا و زیارت
محصولات چندرسانهای
کلام و عقاید
اخلاق و تربیت
مجلات
